Αρχική σελίδα / Μνημεία - Στρατιωτικά κοιμητήρια -Πεσόντες / 2026 Έτος Έρευνας, Καταγραφής και Διατήρησης της Ιστορικής Μνήμης & των Μνημείων πεσόντων των Σ.Α. / Ιστορική πρωτοβουλία της Ομοσπονδίας μας για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης
Ιστορική πρωτοβουλία της Ομοσπονδίας μας για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης
Ιστορική πρωτοβουλία για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την απόδοση τιμών στους πεσόντων των Σωμάτων Ασφαλείας
Μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία για τη διάσωση της ιστορικής μνήμης και την ανάδειξη της θυσίας των πεσόντων των Σωμάτων Ασφαλείας αναλαμβάνει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Αποστράτων Σωμάτων Ασφαλείας, ανακηρύσσοντας με απόφαση του Δ.Σ. της 11-2-2026 , το έτος 2026 , ως «Έτος Έρευνας, Καταγραφής και Διατήρησης της Ιστορικής Μνήμης και των Μνημείων Πεσόντων». των Σωμάτων Ασφαλείας (Ελληνικής Αστυνομίας, Πυροσβεστικού Σώματος, Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής, καθώς και των πρώην Ελληνικής Χωροφυλακής, Αστυνομίας Πόλεων και Αγροφυλακής)»
Η απόφαση αυτή έρχεται ως απάντηση σε ένα διαχρονικό και, όπως επισημαίνεται, σοβαρό έλλειμμα: την απουσία οργανωμένης καταγραφής, φροντίδας και θεσμικής προστασίας των μνημείων και των τόπων θυσίας αστυνομικών, χωροφυλάκων, πυροσβεστών, λιμενικών και άλλων ενστόλων που έχασαν τη ζωή τους στο καθήκον ή σε κρίσιμες περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Σε πολλές περιπτώσεις, τα μνημεία που ανεγέρθηκαν τις προηγούμενες δεκαετίες έχουν εγκαταλειφθεί, παραμεληθεί ή ακόμη και εξαφανιστεί. Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα μνημείων που μετακινήθηκαν χωρίς καταγραφή, προτομών που απομακρύνθηκαν ή αγνοούνται, καθώς και ιστορικών σημείων που έχουν αφεθεί στη φθορά του χρόνου. Παράλληλα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου ακόμη και τάφοι πεσόντων έχουν χαθεί, λόγω έλλειψης μέριμνας και άγνοιας της ακριβούς τοποθεσίας τους.
Το πρόβλημα επιτείνεται από την απουσία ενός κεντρικού μητρώου μνημείων και πεσόντων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί, δεν υπάρχει πλήρης και επικαιροποιημένη καταγραφή ούτε για τα μνημεία ούτε για τους πεσόντες όλων των Σωμάτων και των ιστορικών περιόδων. Επιπλέον, σημαντικά αρχεία παραμένουν μη ψηφιοποιημένα ή διάσπαρτα, γεγονός που δυσχεραίνει την έρευνα και την τεκμηρίωση.
Καθοριστικό σημείο καμπής φαίνεται να υπήρξε η μεταπολιτευτική περίοδος και ιδίως η κατάργηση των επίσημων επετειακών εκδηλώσεων που συνδέονταν με τον Εμφύλιο Πόλεμο, στο πλαίσιο της εθνικής συμφιλίωσης. Έκτοτε, η ευθύνη για τη διατήρηση της μνήμης πέρασε σε μεγάλο βαθμό στην Ομοσπονδία μας, σε ενώσεις και συνδέσμους αποστράτων και τοπικούς φορείς, χωρίς όμως την απαραίτητη θεσμική υποστήριξη.
Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι, σε αντίθεση με τις Ένοπλες Δυνάμεις, όπου υπάρχει συγκροτημένη δομή ιστορικής τεκμηρίωσης και μέριμνας για τους πεσόντες, στα Σώματα Ασφαλείας δεν έχει αναπτυχθεί ένα αντίστοιχο ολοκληρωμένο σύστημα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη σταδιακή απώλεια πολύτιμου ιστορικού υλικού και τη λησμονιά ανθρώπων που θυσιάστηκαν στο καθήκον, παρά το γεγονός ότι και με δική μας πρωτοβουλία και συμβολή επετεύχθη το 2017 η Διεύθυνση Ιστορίας στο Αρχηγείο της Ελληνικής Αστυνομίας (άρθρο. 1 του ΠΔ 21 ΦΕΚΑ-35 21-3-2017 όπως τροποποιήθηκε το ΠΔ 178/2014 με τη προσθήκη Στο Κεφάλαιο Ε’, μετά το άρθρο18 , άρθρο 18Α) αλλά δυστυχώς στη συνέχεια (Ν 5187/2025 ΦΕΚΑ-48) υποβιβάστηκε σε Τμήμα και υπήχθη με το άρθρο 19 στην Διεύθυνση Επικοινωνίας.
Επιβάλλεται επομένως να ληφθούν εκ νέου υπόψη οι προτάσεις της Ομοσπονδίας όπως διαλαμβάνονται σε σχετικό μας έγγραφο (κοινοποιείται στις Ενώσεις μας) καθόσον έτσι αναδεικνύεται η ανάγκη καθιέρωσης ενός ενιαίου και θεσμοθετημένου πλαισίου - πρωτοκόλλου για την απόδοση τιμών στους πεσόντες. Ένα τέτοιο πρωτόκολλο θα πρέπει να περιλαμβάνει την κατασκευή κεντρικού μνημείου, την τακτική τέλεση επιμνημόσυνων δεήσεων, τη συντήρηση και προστασία των μνημείων, την καταγραφή των τόπων θυσίας και ταφής, καθώς και την ενεργή συμμετοχή των αρμόδιων υπηρεσιών σε εκδηλώσεις μνήμης.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων κρατικών φορέων, των τοπικών αρχών και των ενώσεων αποστράτων, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο δίκτυο καταγραφής και ανάδειξης της ιστορικής κληρονομιάς των Σωμάτων Ασφαλείας.
Η πρωτοβουλία για το 2026 περιλαμβάνει δράσεις όπως η καταγραφή και φωτογράφηση μνημείων σε όλη τη χώρα, η συλλογή μαρτυριών και ιστορικών στοιχείων, η αναζήτηση συγγενών πεσόντων (Το υλικό που συγκεντρώνεται μπορείτε να το αποστείλετε στο email : poaasa@yahoo.gr ), καθώς και η συνδιοργάνωση ημερίδας με τη συμμετοχή επιστημονικών και θεσμικών φορέων.
Όπως τονίζεται, η διατήρηση της μνήμης των πεσόντων δεν αποτελεί απλώς μια τυπική υποχρέωση, αλλά μια βαθιά ηθική και εθνική ανάγκη. Η ανάδειξη της ιστορίας τους συνδέεται άρρηκτα με τη συνέχεια των θεσμών, την ενίσχυση της συλλογικής συνείδησης και τον σεβασμό προς εκείνους που υπηρέτησαν την πατρίδα μέχρι την ύστατη θυσία.
Η πρωτοβουλία της Ομοσπονδίας φιλοδοξεί να αποτελέσει την αφετηρία για μια συνολική επανεκκίνηση στον τρόπο με τον οποίο η ελληνική πολιτεία και η κοινωνία αντιμετωπίζουν την ιστορική μνήμη των πεσόντων των Σωμάτων Ασφαλείας, μετατρέποντας τη λησμονιά σε γνώση και την εγκατάλειψη σε διαρκή τιμή.
Έτσι, η εθνική συμφιλίωση θα αποκτήσει το περιεχόμενο που της αρμόζει χωρίς κομματικές ή άλλες σκοπιμότητες. Το οφείλουμε στους νεκρούς μας.