ΜΝΗΜΕΙΟ του ιερέα ΠΑΠΑΒΑΣΤΑΚΗ & του ενωμοτάρχη ΚΑΤΣΙΜΠΑ Χαρίλαο στο Μικρό Χωριό Ευρυτανίας

ΜΝΗΜΕΙΟ του ιερέα ΠΑΠΑΒΑΣΤΑΚΗ & του ενωμοτάρχη ΚΑΤΣΙΜΠΑ Χαρίλαο στο Μικρό Χωριό Ευρυτανίας
Τελευταία ενημέρωση 13/03/2026

 Είναι παραμονή Χριστουγέννων του 1942, οργισμένοι οι Ιταλοί μελανοχίτωνες από την ήττα τους στην ιστορική μάχη του Μικρού Χωριού (18 ∆εκεμβρίου 1942) από τους αντάρτες του Αρη Βελουχιώτη,τους καπετάνιους Λευτεριά, Νικηφόρο (Παρνασίδος), Λάμπρο, Μπελή, Νικηφόρο (Δομοκού), Αρκετοί Ιταλοί έπεσαν νεκροί ενώ από τους αντάρτες του ʼρη σκοτώθηκε μόνο ένας, ο νεαρός αντάρτης Κλέαρχος (Κώστας Μπίρτσας).
Οι Ιταλοί ως αντίποινα λεηλατούν και πυρπολούν τα δύο γειτονικά χωριά, το Μικρό και το Μεγάλο Χωριό Ευρυτανίας και συλλαμβάνουν δεκάδες ομήρους.'Ανδρες αλλά και μερικές γυναίκες από το Μεγάλο και το Μικρό Χωριό και τους έκλεισαν στο σπίτι του Σπύρου Δερματά. Μετά τους μετέφεραν στον Προυσό, για να τους ξαναφέρουν και πάλι στο Μικρό Χωριό. Την παραμονή τον Χριστουγέννων του 1942, ξεχώρισαν 13 άνδρες. 
Απ’ αυτούς πήραν τον ιερέα Δημ. Βαστάκη και τον ενωμοτάρχη Χαρίλαο. Κατσίμπα και τους έκλεισαν μέσα στο σπίτι του γιατρού Ευ. Πιστιόλη, δίπλα στην πλατεία του χωριού .  Μετά φρικτά βασανιστήρια  κάτω από το μεγάλο πλάτανο της πλατείας του Χωριού  τον εφημέριο του χωριού Παπαβαστάκη και τον ενωμοτάρχη Χαρίλαο Κατσίμπα στο σπίτι του γιατρού Ευ. Πιστιόλη.


Από τους άλλους ομήρους επιλέγουν έντεκα (11), τους οποίους στήνουν προς εκτέλεση μπροστά από τους τάφους τους, που τους υποχρέωσαν να σκάψουν οι ίδιοι  αφού οδηγήθηκαν λίγο έξω απ’ το χωριό στην τοποθεσία Πάνω Λόγγοβες,
Ανάμεσά τους είναι ο στρατιωτικός αρχίατρος Μέρμηγκας, που είχε ζήσει την αιχμαλωσία στο Γκέρλιτς, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τη στιγμή της εκτέλεσης, ο ηρωικός δάσκαλος του Μεγάλου Χωριού, Γιάννης Καρυοφύλλης, υψώνει τη γροθιά του φωνάζοντας με όλη τη δύναμη της ψυχής του: «Ζήτω η Αιωνία Ελλάς» (βλ. Πάνου Βασιλείου, Το χρονικό της θυσίας των εθνομαρτύρων στο Μικρό Χωριό Ευρυτανίας).

                                                                Οι εκτελεσθέντες στη θέση Πάνω Λόγγοβες 

Από το Μικρό Χωριό ήταν:

1. Ο Χρ. Φλέγγας, Πρόεδρος της Κοινότητας και 
2. Ο παλαίμαχος πρόεδρος Νικ. Κυρίτσης.

Από το Μεγάλο Χωριό ήταν οι:

1. Ο Αρχίατρος Χ. Μέρμηγκας,
2. Ο δάσκαλος Ι. Καρυοφύλλης
3. Ο Κ. Αραπογιάννης
4. Ο Δ. Δασκαλάκης,
5. Ο Δ. Ματζούτας,
6. Ο Ι. Μεσίρης
7. Ο Θ. Οικονόμου,
8. Ο Β. Παλιούρας,
9. Ο Α. Σιταράς. 
 
Εκάησαν μετά τον βασανισμό τους βασανισμότους εντός της πυρπολειθήσας οικίας του ιατρού Ε. ΠΙΣΤΙΟΛΗ 
1. Ο ιερέας Δημήτριος  Βαστάκη και
2. Ο ενωμοτάρχη Χαρίλαο. Κατσίμπα

 
Οι Ιταλοί όμως δεν αρκέστηκαν στις εκτελέσεις. Έφυγαν αφού πρώτα έβαλαν φωτιά σε πολλά σπίτια του χωριού. Μέσα σε ένα απ’ αυτά ήταν και μια ανήμπορη συγχωριανή, η Αθηνά Δερματά, που κάηκε ζωντανή.
Οι κάτοικοι, τρομοκρατημένοι, κρύβονταν στα γύρω βουνά και σε δυσπρόσιτες περιοχές. Μέσα στις κρυψώνες τους ριγούσαν από πόνο σαν έβλεπαν τις τεράστιες πύρινες φλόγες που ξεπετάγονται από τα νοικοκυριά τους, Ύστερα δειλά, δειλά κατηφόριζαν προς το πολύπαθο χωριό τους. Κατάπιναν με καρτερία την πίκρα τους και προσπαθούσαν να επιβιώσουν μέσα στα αποκαΐδια.
Μετά το 1943 το Χωριό έγινε στόχος των Γερμανών. Τον Αύγουστο του 1944 έκαψαν όσα σπίτια στέκονταν ακόμα όρθια και μαζί τους και το σχολείο του χωριού.
Το Φθινόπωρο του 1943 οι Γερμανοί ξεκίνησαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο Καρπενήσι, όπου λειτουργούσε και το Τυπογραφείο της Αντίστασης. Το τυπογραφείο έπρεπε να κρυφτεί για να διαφυλαχτεί. Έτσι, το πιεστήριο μεταφέρεται και θάβεται στο κοντινό χωριό Γαύρος και το υπόλοιπο υλικό κρύβεται σε σπηλιές. Λίγες εβδομάδες αργότερα, αποφασίζεται η εγκατάσταση και λειτουργία του τυπογραφείου στο Μικρό Χωριό σε ένα μεγάλο ισόγειο μαγαζί. Στο προσωπικό του τυπογραφείου προστίθεται τώρα και ο νεολαίος του Μικρού Χωριού Δημήτρης Κρίκος.
Το τυπογραφείο δουλεύει μέρα και νύχτα. Προστίθενται και νέοι τυπογράφοι. Τυπώνονται πολλά έντυπα, όπως ο Κώδικας Αυτοδιοίκησης και Λαϊκής Δικαιοσύνης, οι εφημερίδες Ρούμελη και Ρουμελιώτισσα, ενώ γίνεται ανατύπωση της εφ. Ριζοσπάστης, και του εσωκομματικού Δελτίου του ΚΚΕ. Στο διάστημα που διεξάγονταν οι εργασίες του Εθνικού Συμβουλίου της Π.Ε.Ε.Α τυπώνονταν το Δελτίο Πράξεων και Αποφάσεων της ΠΕΕΑ και διάφορα έντυπα των οργανώσεων. Ένας πραγματικός οργασμός δουλειάς που έμελλε να σταματήσει με τη νέα επιδρομή των Γερμανών τον Αύγουστο του 1944.
Κατά την τελευταία αυτή επέλασή τους, οι Γερμανοί έκαψαν όσα σπίτια του χωριού είχαν απομείνει όρθια. Ανάμεσά τους και το σπίτι, που στέγαζε το τυπογραφείο. Οι τυπογράφοι όμως πρόλαβαν να το μεταφέρουν και να το κρύψουν. Μετά από λίγο καιρό το τυπογραφείο μεταφέρεται στο Κρίκελο Ευρυτανίας.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ
ΚΟΥΤΣΟΠΟΔΙΩΤΗΣ Οδυσσεύς 
Αντιστράτηγος ε.α. ΕΛ.ΑΣ 

ΠΗΓΗ Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 
1. Επιστολή 28-2-1926 Κλεομένης ΚΟΥΤΣΟΥΚΗΣ ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου 
2. Ιστοσελίδα Αδελφότητας Μικροχωριτών 
3. ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ Απόστολου ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ 1936-1950